ҚУРИЛМАГА ЖОЙЛАШТИРИЛГАН GALLERIA MELLONELLA L. ҚУРТЛАРИДА BRACON HEBETOR SAY АВЛОДИНИНГ АСОСИЙ БИОЛОГИК КЎРСАТКИЧЛАРИНИ БАҲОЛАШ ВА АНИҚЛАШ

Authors

  • Botirjon Sulaymonov Toshkent Iqtisodiyot va Pedagogika Universiteti rektori maslahatchisi, Biologiya fanlari doktori, akademik Author
  • Nigora Sodiqova Toshkent davlat agrar universiteti doktoranti (PhD) Author
  • Rasul Jumaev Toshkent davlat agrar universiteti professori (DSc) Author

Keywords:

Bracon hebetor Say

Abstract

Мақолада UZ IAP 8367-сонли ихтиро асосида яратилган махсус қурилмада Galleria mellonella L. қуртларидан фойдаланиб Bracon hebetor Say паразит энтомофагини кўпайтиришнинг асосий биологик ва технологик кўрсаткичлари амалдаги усулга нисбатан қиёсий баҳоланган. Тажрибаларда ҳар икки вариантда 100 тадан Galleria mellonella L. қурти олиниб, амалдаги усулда қоғоз асосидаги муҳитга, тажриба вариантида эса тупроқ ва гуммиарабик асосида тайёрланган махсус контейнерларга жойлаштирилган. Амалдаги усулда хўжайин қуртларининг 74% жойлашган бўлса, яратилган қурилмада бу кўрсаткич 100% ни ташкил этган. Қуртларнинг жойлашиш давомийлиги 7 соатдан 3 соатга, ғумбакланишга тайёрланиш бошланиши эса 9 соатдан 3 соатга қисқарган. Хўжайин қуртларининг Bracon hebetor Say билан зарарланиш даражаси амалдаги усулда 89%, ихтиро усулида 100% ни ташкил этган. Битта хўжайинга қўйилган тухумлар сони 7 тадан 13 тага ошган, тухумдан личинка босқичига ўтиш 91% дан 100% га, ғумбак босқичига етиб бориш 94% дан 100% га кўтарилган. Ғумбак шаклланиш муддати 4,5 суткадан 3,2 суткага қисқарган. Битта хўжайиндан олинган Bracon hebetor Say имаголари сони амалдаги усулда 6 тани, ихтиро усулида 11 тани ташкил этиб, 100 дона хўжайиндан мос равишда 600 ва 1100 та имаго олинган. Яратилган қурилманинг муҳим технологик афзаллиги паразит энтомофаг авлодларини фақат имаго ҳолатида эмас, балки личинка ва ғумбак босқичларида ҳам агробиоценозга тарқатиш имконияти яратилганлиги билан изоҳланади.

Downloads

Download data is not yet available.

References

1. Анорбаев А.Р., Пўлатов О.А. Трихограммани тунлам тухумларига қарши қўллашнинг самарадор технологияси // Аграр фани ва ишлаб чиқаришни ривожлантиришда ёш тадқиқотчиларнинг ўрни ва истиқболдаги вазифалари. Илмий-амалий анжумани тўплами. –Самарқанд, 2012. –Б. 19-22.

2. Анорбаев А.Р., Сулаймонов Б.А., Кимсанбоев Х.Х., Ортиқов У.Д. Помидор экинида Heliothis armigera Hub тухумига қарши трихограмма турларини самарадорлиги // Материалы II- дистанционной научной конференции с международным участием по теме «Современные достижения науки» – Баку, 2011. – С. 125-128.

3. Жумаев Р.А. Ғўза агробиоценозидаги зараркунандаларнинг тур таркибларини аниқлаш ва уларни ҳисобга олиш. ЎзМУ Хабарлари 2017. № 3/1. –Б. 33-36.

4. Жумаев Р.А. Значение представителей семейства BRACONIDAE в регулировании численности совок в агробиоценозах // ЎзМУ Хабарлари. 2017. №3/1. –С. 67-70.

5. Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги. UZ IAP 8367. «Браконни кўпайтириш учун қурилма» ихтиро патенти тавсифи. Тошкент, 2026.

6. Ghimire M.N., Phillips T.W. Mass rearing of Habrobracon hebetor Say (Hymenoptera: Braconidae) on larvae of the Indian meal moth, Plodia interpunctella (Hübner) (Lepidoptera: Pyralidae): effects of host density, parasitoid density, and rearing containers. Journal of Stored Products Research. 2010. Vol. 46. P. 214-220.

7. Hasan M.M., Yeasmin L., Athanassiou C.G., Bari M.A., Islam S.M. Using Gamma Irradiated Galleria mellonella L. and Plodia interpunctella (Hübner) Larvae to Optimize Mass Rearing of Parasitoid Habrobracon hebetor (Say) (Hymenoptera: Braconidae). Insects. 2019. Vol. 10, No. 8. 223. DOI: 10.3390/insects10080223.

8. Magro S.R., Dias A.B., Terra W.R., Parra J.R.P. Biological, nutritional, and histochemical basis for improving an artificial diet for Bracon hebetor Say (Hymenoptera: Braconidae). Neotropical Entomology. 2006. Vol. 35. P. 215-222.

Downloads

Published

2026-11-08

How to Cite

ҚУРИЛМАГА ЖОЙЛАШТИРИЛГАН GALLERIA MELLONELLA L. ҚУРТЛАРИДА BRACON HEBETOR SAY АВЛОДИНИНГ АСОСИЙ БИОЛОГИК КЎРСАТКИЧЛАРИНИ БАҲОЛАШ ВА АНИҚЛАШ. (2026). AGROINNOVATSIYА, 4(5), 235-240. https://agroinnovatsiya.uz/index.php/ag/article/view/418