ANJIR MEVASINI QURITISH TEXNOLOGIYALARINING ILMIY TAHLILI
Keywords:
anjir, Ficus carica, quritish texnologiyasi, osmotik degidratatsiya, quyosh quritgichiAbstract
Ushbu maqolada anjir (Ficus carica L.) mevasini turli usullarda-tabiiy quyoshda, issiq havoda, quyosh (solar), mikroto’lqinli, osmotik degidratatsiya kombinatsiyasi hamda vakuumli sublimatsiya va infraqizil bilan uyg‘unlashgan usullarda quritishga doir Scopus va Web of Science bazalarida indekslangan ilmiy adabiyotlar tahlili keltirilgan. Tadqiqot muammosi sifatida anjir mevasining yuqori namligi (taxminan 80 %) tufayli tez buzilishi, quritish jarayonidagi sifat yo’qotilishlari va energiya samaradorligining pastligi olingan. Tahlil şuni ko’rsatdiki, tabiiy quyoshda quritish 5-7 kun vaqt oladi va mikrobiologik kontaminatsiya, aflatoksin xavfi hamda askorbin kislotasi yo’qotilishiga olib keladi; issiq havo bilan quritishda (60 °C) qovurilish indeksi oshib, sifat pasayadi; osmotik degidratatsiya yordamida oldindan tayyorlash issiq havo bilan quritish vaqtini 30-50 % ga qisqartirish va energiya sarfini 31-42 % ga kamaytirish imkonini beradi, ammo birikmalarning siropga sizib o’tişi va oqsil-ishqor muvozanatining buzilishi kuzatiladi; gibrid quyosh quritgichi mahsulot xavfsizligi va fenolik birikmalarni saqlash bo’yicha ustunlikka ega; vakuumli sublimatsiya va infraqizil yordamida bosqichma-bosqich amalga oşiriladigan kombinatsiyalangan quritish esa eng yuqori sifat ko’rsatkichlarini ta’minlaydi, biroq kapital xarajatlari yuqori. Maqolada har bir usulning natijalari, afzalliklari va kamchiliklari qiyosiy tahlil qilinib, resurstejamkor texnologiyalarni joriy etish bo’yiça takliflar ishlab chiqilgan.
Downloads
References
[1] Desa W.N.M., Mohammad M., Fudholi A. Review of drying technology of fig // Trends in Food Science & Technology. – 2019. – Vol. 85. – P. 25–36.
[2] Slatnar A., Klancar U., Stampar F., Veberic R. Effect of drying of figs (Ficus carica L.) on the contents of sugars, organic acids, and phenolic compounds // Journal of Agricultural and Food Chemistry. – 2011. – Vol. 59, No. 21. – P. 11696–11702.
[3] Vinson J.A., Zubik L., Bose P., Samman N., Proch J. Dried fruits: excellent in vitro and in vivo antioxidants // Journal of the American College of Nutrition. – 2005. – Vol. 24, No. 1. – P. 44–50.
[4] Kaveh M., Taghinezhad E., Aziz M. Solar-dried fig quality: A comparative study of ultrasonic, ohmic blanching, and sulfur dioxide pre-treatments on bioactive retention, antioxidant activity, and physical properties // Biosystems Engineering. – 2025. – Vol. 250. – P. 189–204.
[5] Vilela A., Sousa A., Oliveira J. A comparative study of traditional sun drying and hybrid solar drying on quality, safety, and bioactive compounds in 'Pingo de Mel' fig // Foods. – 2024. – Vol. 13, No. 17. – P. 2845.
[6] Piga A., Pinna I., Ozer K.B., Agabbio M., Aksoy U. Hot air dehydration of figs (Ficus carica L.): drying kinetics and quality loss // International Journal of Food Science & Technology. – 2004. – Vol. 39, No. 8. – P. 793–799.
[7] Hssaini L., Charafi J., Razouk R., El abbouyi A., Hernando I., Ibarz A., Ballesteros R. Kinetics, energy efficiency and mathematical modeling of fig drying // Scientific Reports. – 2021. – Vol. 11. – P. 20722.
[8] Ullah F., Shinwari Z.K., Afridi I. Impact of drying method of figs with small-scale flat-plate solar collector on the quality of dried product // World Journal of Engineering. – 2016. – Vol. 13, No. 5. – P. 407–413.
[9] Krokida M.K., Karathanos V.T. Sun drying and hot air drying of figs: performance evaluation // Acta Horticulturae. – 2015. – Vol. 1173. – P. 489–494.
[10] Dermesonlouoglou E., Panagiotou N., Giannakourou M., Taoukis P. Dried figs quality improvement and process energy savings by combinatory application of osmotic pretreatment and conventional air drying // Foods. – 2021. – Vol. 10, No. 9. – P. 2078.
[11] Li M., Zhou X., Huang Z. et al. Vacuum freeze and infrared-assisted hot air segmented combined drying of fig slices: drying characteristics, physicochemical properties, and moisture migration // LWT – Food Science and Technology. – 2026. – Vol. 212. – P. 118562.
[12] Semenov G.V., Zueva E.P. Influence of freezing and drying on phytochemical properties of various fruits // Asian Biotechnology and Development Review. – 2016. – Vol. 18, No. 2. – P. 45–56.
[13] Thonta S.S., Patil V.K. Studies on dehydration of fig (Ficus carica L.) // Journal of Agricultural Research and Technology. – 2014. – Vol. 39, No. 2. – P. 289–294.
[14] Bargach M.N., Tadili R. Design and performance study of a natural convection solar dryer for figs // Acta Scientiarum Polonorum, Technologia Alimentaria. – 2018. – Vol. 17, No. 4. – P. 359–365.
[15] Sharifian F., Modarres-Motlagh A., Rahimi-Khah V., Jafari A. Colour change analysis of fig fruit during microwave drying // International Journal of Food Engineering. – 2013. – Vol. 9, No. 1. – P. 119–128.
[16] Konak R., Kösoğlu İ., Yemenıcıoğlu A. Effects of different drying methods on phenolic content, antioxidant capacity and general characteristics of selected dark colored Turkish fig cultivars // Acta Horticulturae. – 2015. – Vol. 1173. – P. 481–488.




















