METALL KONSTRUKSIYALARDA KORROZIYA JARAYONLARI VA ZAMONAVIY HIMOYA USULLARINING QIYOSIY TAHLILI

Authors

  • Samariddin Eshqorayev Termiz davlat muhandislik va agrotexnologiya universiteti 02.00.14 - Organik moddalar va ularga asosidagi materiallar texnologiyasi ixtisosligi tayanch doktoranti Author

Keywords:

korroziya, elektrokimyoviy jarayon, metall konstruksiya, himoya qoplamasi, katod himoyasi

Abstract

Maqolada metall konstruksiyalarda korroziyaning shakllanish mexanizmlari, uni tezlashtiruvchi ekspluatatsion omillar va zamonaviy himoya usullarining samaradorligi tahlil qilindi. Tadqiqot tajriba natijalarini da’vo qilmaydigan, 2016–2025-yillarda e’lon qilingan xalqaro standartlar, monografiyalar va ochiq ilmiy maqolalarga tayangan tuzilmaviy adabiyotlar tahlili hamda ko‘p mezonli baholash usulida bajarildi. Himoya strategiyalari samaradorlik, xizmat muddati, iqtisodiy maqbullik, ekologik xavfsizlik va turli obyektlarga moslashuvchanlik mezonlari bo‘yicha 1–5 ballik shkala asosida qiyoslandi. Tahlil natijasida alohida qo‘llangan qoplama, katod himoyasi yoki inhibitor tizimi korroziya xavfini to‘liq bartaraf etmasligi, eng yuqori natija esa materialni to‘g‘ri tanlash, yuzani tayyorlash, himoya qoplamasi, elektrokimyoviy himoya va monitoringni yagona boshqaruv sikliga birlashtirganda kuzatilishi aniqlandi. Integrallashgan tizimning integral bahosi 4,63 ballni tashkil etdi. Maqola sanoat korxonalari, quvur tarmoqlari, metall konstruksiyalar va energetika obyektlarida korroziyani boshqarish dasturlarini ishlab chiqish uchun amaliy yondashuvni taklif etadi.

Downloads

Download data is not yet available.

References

1. Al-Amiery, A., Wan Isahak, W. N. R., & Al-Azzawi, W. K. (2024). Sustainable corrosion inhibitors: A key step towards environmentally responsible corrosion control. Ain Shams Engineering Journal, 15(5), 102672. https://doi.org/10.1016/j.asej.2024.102672

2. Ahmed, E. S. J., & Ganesh, G. M. (2022). A comprehensive overview on corrosion in reinforced concrete and its prevention using various green corrosion inhibitors. Buildings, 12(10), 1682. https://doi.org/10.3390/buildings12101682

3. AMPP. (2025). From rust to risk: Global campaign urges action on the corrosion crisis. Association for Materials Protection and Performance.

4. Fazal, B. R., Becker, T., Kinsella, B., & Lepkova, K. (2022). A review of plant extracts as green corrosion inhibitors for CO₂ corrosion of carbon steel. npj Materials Degradation, 6, Article 5. https://doi.org/10.1038/s41529-021-00201-5

5. Fontana, M. G. (1987). Corrosion engineering (3rd ed.). McGraw-Hill.

6. ISO. (2024). ISO 8044:2024: Corrosion of metals and alloys—Vocabulary. International Organization for Standardization.

7. Jones, D. A. (1996). Principles and prevention of corrosion (2nd ed.). Prentice Hall.

8. Koch, G., Varney, J., Thompson, N., Moghissi, O., Gould, M., & Payer, J. (2016). International measures of prevention, application, and economics of corrosion technologies study. NACE International.

9. Montemor, M. F. (2014). Functional and smart coatings for corrosion protection: A review of recent advances. Surface and Coatings Technology, 258, 17–37. https://doi.org/10.1016/j.surfcoat.2014.06.031

10. Ouyang, Y., Guo, E., Chen, X.-B., Kang, H., Chen, Z., & Wang, T. (2024). Recent progress in protective coatings against corrosion upon magnesium–lithium alloys: A critical review. Journal of Magnesium and Alloys, 12(10), 3967–3995. https://doi.org/10.1016/j.jma.2024.08.001

11. Revie, R. W., & Uhlig, H. H. (2008). Corrosion and corrosion control: An introduction to corrosion science and engineering (4th ed.). Wiley.

12. Roberge, P. R. (2008). Corrosion engineering: Principles and practice. McGraw-Hill.

13. Sheydaei, M. (2024). The use of plant extracts as green corrosion inhibitors: A review. Surfaces, 7(2), 380–403. https://doi.org/10.3390/surfaces7020024

14. Tamalmani, K., & Husin, H. (2020). Review on corrosion inhibitors for oil and gas corrosion issues. Applied Sciences, 10(10), 3389. https://doi.org/10.3390/app10103389

15. Verma, C., Ebenso, E. E., Bahadur, I., & Quraishi, M. A. (2018). An overview on plant extracts as environmental sustainable and green corrosion inhibitors for metals and alloys in aggressive corrosive media. Journal of Molecular Liquids, 266, 577–590. https://doi.org/10.1016/j.molliq.2018.06.110

Downloads

Published

2026-07-09

How to Cite

METALL KONSTRUKSIYALARDA KORROZIYA JARAYONLARI VA ZAMONAVIY HIMOYA USULLARINING QIYOSIY TAHLILI. (2026). SCIENCE AND TECHNOLOGIES, 1(2), 70-78. https://agroinnovatsiya.uz/index.php/fantex/article/view/342