TIBBIY IMPLANTLARDA KORROZIYA VA TRIBOKORROZIYA: BIOKOMPATIBILIK, YALLIG‘LANISH HAMDA KLINIK XAVFLARNI BOSHQARISH

Authors

  • Sadridin Eshkarayev Termiz iqtisodiyot va servis universiteti ilmiy ishlar va innovatsiyalar bo‘yicha prorektori, k.f.f.d., dots. Author
  • Abror Nomozov Termiz davlat muhandislik va agrotexnologiya universiteti doktoranti Author
  • Samariddin Eshqorayev Termiz davlat muhandislik va agrotexnologiya universiteti 02.00.14 - Organik moddalar va ularga asosidagi materiallar texnologiyasi ixtisosligi tayanch doktoranti Author

Keywords:

tibbiy implant, korroziya, tribokorroziya, biokompatibilik, metall ionlari

Abstract

Maqolada ortopedik, stomatologik va yurak-qon tomir implantlarida uchraydigan korroziya hamda tribokorroziya jarayonlari tibbiy-biologik nuqtai nazardan tahlil qilindi. Tadqiqot 2016–2025-yillarda e’lon qilingan birlamchi eksperimental, klinik va implant-retrieval tadqiqotlari, shuningdek ISO 10993-15:2019 standarti va FDA xavfsizlik ma’lumotlariga tayangan strukturaviy adabiyotlar tahlili shaklida bajarildi. Natijalar passiv oksid qatlamining xloridlar, past pH, ftoridlar, biofilm, mikroharakat va ishqalanish ta’sirida shikastlanishi metall ionlari hamda zarrachalar ajralishiga olib kelishini ko‘rsatdi. Ajralgan titan, kobalt, xrom, alyuminiy yoki vanadiy mahsulotlari oqsillar bilan kompleks hosil qilib, makrofag faollashuvi, oksidlovchi stress, sitokinlar ajralishi va peri-implant to‘qimalarda osteoliz xavfini oshirishi mumkin. Titan qotishmalari umumiy barqarorligi yuqori bo‘lsa-da, dental muhitda ftorid va kislotali pH, modulli ortopedik birikmalarda esa fretting-korroziya muhim cheklov bo‘lib qoladi. Maqolada material tanlash, galvanik juftliklarni cheklash, sirtni modifikatsiyalash va klinik monitoringni birlashtiruvchi boshqaruv modeli taklif etildi.

Downloads

Download data is not yet available.

References

1. Bazhenov, V., Li, A., Iliasov, A., Bautin, V., Plegunova, S., Koltygin, A., Komissarov, A., Abakumov, M., Redko, N., & Shin, K. S. (2022). Corrosion behavior and biocompatibility of hot-extruded Mg–Zn–Ga–(Y) biodegradable alloys. Journal of Functional Biomaterials, 13(4), 294. https://doi.org/10.3390/jfb13040294

2. Costa, B. C., Tokuhara, C. K., Rocha, L. A., Oliveira, R. C., Lisboa-Filho, P. N., & Pessoa, J. C. (2019). Vanadium ionic species from degradation of Ti-6Al-4V metallic implants: In vitro cytotoxicity and speciation evaluation. Materials Science and Engineering: C, 96, 730–739. https://doi.org/10.1016/j.msec.2018.11.090

3. Eckert, J. A., Mueller, U., Jaeger, S., Panzram, B., & Kretzer, J. P. (2016). Fretting and corrosion in modular shoulder arthroplasty: A retrieval analysis. BioMed Research International, 2016, 1695906. https://doi.org/10.1155/2016/1695906

4. Food and Drug Administration. (2019). Concerns about metal-on-metal hip implants. U.S. Food and Drug Administration.

5. Huang, G.-Y., Jiang, H.-B., Cha, J.-Y., Kim, K.-M., & Hwang, C.-J. (2017). The effect of fluoride-containing oral rinses on the corrosion resistance of titanium alloy (Ti-6Al-4V). The Korean Journal of Orthodontics, 47(5), 306–312. https://doi.org/10.4041/kjod.2017.47.5.306

6. International Organization for Standardization. (2019). ISO 10993-15:2019: Biological evaluation of medical devices—Part 15: Identification and quantification of degradation products from metals and alloys. ISO.

7. Kheder, W., Bouzid, A., Venkatachalam, T., Talaat, I. M., Elemam, N. M., Raju, T. K., Sheela, S., Jayakumar, M. N., Maghazachi, A. A., Samsudin, A. R., & Hamoudi, R. (2023). Titanium particles modulate lymphocyte and macrophage polarization in peri-implant gingival tissues. International Journal of Molecular Sciences, 24(14), 11644. https://doi.org/10.3390/ijms241411644

8. Kop, A. M., Keogh, C., & Swarts, E. (2012). Proximal component modularity in THA—At what cost? An implant retrieval study. Clinical Orthopaedics and Related Research, 470(7), 1885–1894. https://doi.org/10.1007/s11999-011-2155-9

9. Kowalski, J., Rylska, D., Januszewicz, B., Konieczny, B., Cichomski, M., Matinlinna, J. P., Radwanski, M., Sokolowski, J., & Lukomska-Szymanska, M. (2023). Corrosion resistance of titanium dental implant abutments: Comparative analysis and surface characterization. Materials, 16(20), 6624. https://doi.org/10.3390/ma16206624

10. Li, D., Zhang, D., Yuan, Q., Liu, L., Li, H., Xiong, L., Guo, X., Yan, Y., Yu, K., Dai, Y., Xiao, T., Li, Y., & Wen, C. (2022). In vitro and in vivo assessment of the effect of biodegradable magnesium alloys on osteogenesis. Acta Biomaterialia, 141, 454–465. https://doi.org/10.1016/j.actbio.2021.12.032

11. Rakic, M., Radunovic, M., Petkovic-Curcin, A., Tatic, Z., Basta-Jovanovic, G., & Sanz, M. (2022). Study on the immunopathological effect of titanium particles in peri-implantitis

Downloads

Published

2026-07-09

How to Cite

TIBBIY IMPLANTLARDA KORROZIYA VA TRIBOKORROZIYA: BIOKOMPATIBILIK, YALLIG‘LANISH HAMDA KLINIK XAVFLARNI BOSHQARISH. (2026). SCIENCE AND TECHNOLOGIES, 1(2), 79-88. https://agroinnovatsiya.uz/index.php/fantex/article/view/346